CMD và PowerShell cho Developer

Hướng dẫn từ cơ bản đến sử dụng thực tế trong công việc IT

Trong công việc IT hằng ngày, đặc biệt với backend, automation, DevOps, tester, việc sử dụng Command Line là kỹ năng gần như bắt buộc.
Trên Windows, hai công cụ phổ biến nhất là CMD và PowerShell.

Bài viết này sẽ giúp bạn:

• Hiểu CMD và PowerShell khác nhau thế nào
• Biết những lệnh cơ bản cần nhớ
• Áp dụng PowerShell vào các tình huống thực tế

CMD và PowerShell là gì?

CMD (Command Prompt)

• Xuất hiện từ thời MS-DOS
• Cú pháp đơn giản
• Phù hợp cho các tác vụ cơ bản: chạy app, kiểm tra file, network

👉 Hạn chế:

• Xử lý dữ liệu kém
• Khó automation phức tạp

PowerShell

• Ra đời sau, hiện đại hơn
• Là scripting language + shell
• Làm việc với object, không phải plain text

👉 Ưu điểm:

• Automation mạnh
• Xử lý file, process, service rất tốt
• Viết script thay thế batch file

Các lệnh CMD cơ bản cần biết

Di chuyển thư mục

cd C:\Projects
cd ..

Xem danh sách file

dir

Tạo / xóa thư mục

mkdir logs
rmdir logs

Xóa file

del error.log

Kiểm tra IP và network

ipconfig
ping google.com

Chạy chương trình

notepad.exe
dotnet run

Các lệnh PowerShell cơ bản cần biết

Mở PowerShell

• Start → search PowerShell
• Nên mở Run as Administrator khi làm việc với system

Lệnh tương đương CMD nhưng mạnh hơn

Các lệnh thường dùng khi làm việc với process

• Get-Process
• Stop-Process -Name chrome

Các lệnh thường dùng khi làm việc với service

• Get-Service
• Start-Service nginx
• Stop-Service nginx

Pipeline – sức mạnh thật sự của PowerShell

PowerShell làm việc với object, nên có thể filter cực kỳ gọn:

Get-Process | Where-Object {$_.CPU -gt 100}

Giải thích:

• Get-Process: lấy danh sách process
• Where-Object: lọc theo điều kiện
• CPU > 100: process ngốn CPU

Ví dụ thực tế trong công việc

Dọn log file cũ hơn 7 ngày

Get-ChildItem "C:\Logs" -Recurse |
Where-Object {$_.LastWriteTime -lt (Get-Date).AddDays(-7)} |
Remove-Item

👉 Rất hay dùng cho cronjob / scheduled task

Tìm chuỗi trong nhiều file (như grep)

Select-String -Path *.log -Pattern "ERROR"

Export dữ liệu ra CSV

Get-Process |
Select-Object Name, CPU, Id |
Export-Csv processes.csv -NoTypeInformation

Kiểm tra port đang bị chiếm

netstat -ano | findstr :8080

CMD vs PowerShell – nên dùng cái nào?

👉 Khuyến nghị:

• Biết CMD để dùng nhanh
• Đầu tư học PowerShell nghiêm túc

Kết luận

CMD giúp bạn làm việc nhanh.
PowerShell giúp bạn làm việc thông minh và tự động hóa.

Nếu bạn là:

• Backend dev
• Tester
• DevOps
• System engineer

👉 PowerShell là kỹ năng đáng học nhất trên Windows.