Vì sao Testing trong Laravel quan trọng?

Rất nhiều project Laravel bỏ qua testing ở giai đoạn đầu. Nhưng khi hệ thống lớn dần:

Refactor trở nên nguy hiểm
Fix bug dễ sinh bug mới
Onboard dev mới mất nhiều thời gian

Testing giúp bạn:

Tự tin thay đổi code
Giảm regression
Giữ chất lượng code ổn định

Tài liệu chính thức:
https://laravel.com/docs/testing

1️⃣ Cấu trúc Testing trong Laravel

Laravel được build trên PHPUnit và có sẵn cấu trúc:

tests/
 ├── Feature/
 ├── Unit/

Unit Test

Test logic nhỏ
Không test HTTP
Chạy nhanh

Feature Test

Test request/response
Test API
Test full flow

2️⃣ Viết Unit Test cho Service

Giả sử bạn có service:

class CalculateDiscount
{
    public function execute(int $price): int
    {
        return $price * 0.9;
    }
}

Tạo test:

php artisan make:test CalculateDiscountTest --unit

Viết test:

public function test_it_calculates_discount_correctly()
{
    $service = new CalculateDiscount();    $result = $service->execute(100);    $this->assertEquals(90, $result);
}

Unit test nên:

Không phụ thuộc database
Không call API ngoài
Không gửi mail thật

3️⃣ Feature Test cho API

Ví dụ test endpoint đăng ký user:

public function test_user_can_register()
{
    $response = $this->postJson('/api/register', [
        'name' => 'John',
        'email' => 'john@example.com',
        'password' => 'password'
    ]);    $response->assertStatus(201);    $this->assertDatabaseHas('users', [
        'email' => 'john@example.com'
    ]);
}

Laravel cung cấp nhiều helper:

assertStatus
assertJson
assertDatabaseHas
assertSee

Giúp test rất rõ ràng và dễ đọc.

4️⃣ Database Testing với RefreshDatabase

Laravel hỗ trợ reset database tự động trong test.

use Illuminate\Foundation\Testing\RefreshDatabase;

Trait này sẽ:

Rollback transaction
hoặc
Migrate lại database cho mỗi test

Đảm bảo mỗi test độc lập và không ảnh hưởng lẫn nhau.

5️⃣ Mock Dependency với Service Container

Nếu bạn đã áp dụng Dependency Injection, việc mock rất dễ.

$this->mock(PaymentService::class, function ($mock) {
    $mock->shouldReceive('charge')
         ->once()
         ->andReturn(true);
});

Laravel sử dụng Mockery phía dưới.

Tài liệu mocking:
https://laravel.com/docs/mocking

Mock giúp:

Không gọi API thật
Không gửi email thật
Không phụ thuộc service ngoài

6️⃣ Testing Authorization

Testing phân quyền cực kỳ quan trọng để tránh data leak.

Ví dụ:

public function test_user_cannot_update_other_user_post()
{
    $user = User::factory()->create();
    $otherUser = User::factory()->create();    $post = Post::factory()->create([
        'user_id' => $otherUser->id
    ]);    $this->actingAs($user)
         ->put("/posts/{$post->id}")
         ->assertStatus(403);
}

Nếu không test authorization, bạn có thể vô tình mở quyền sai trong production.

7️⃣ TDD trong Laravel

TDD (Test Driven Development) gồm 3 bước:

Viết test trước
Chạy test (fail)
Viết code để pass
Refactor

Laravel rất phù hợp cho TDD vì:

Có artisan tạo test nhanh
Có factory tạo data
Có HTTP test helper

Ví dụ tạo factory:

php artisan make:factory UserFactory

Factory giúp generate dữ liệu test dễ dàng.

8️⃣ Chạy Test trong CI

Trong production, test nên chạy tự động khi push code.

Chạy test:

php artisan test

Hoặc:

vendor/bin/phpunit

Tích hợp với:

GitHub Actions
GitLab CI
Azure Pipeline

Mỗi lần commit → test chạy → giảm rủi ro merge bug vào production.

Kết luận

Testing trong Laravel không hề phức tạp. Ngược lại, đây là một trong những hệ thống test dễ tiếp cận nhất trong PHP.

Để nâng level:

Viết unit test cho business logic
Viết feature test cho API
Test authorization
Mock dependency đúng cách
Tích hợp CI

Laravel – Testing & TDD in Practice